Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn, hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực khi duy trì mức xuất siêu cao và nhiều ngành hàng chủ lực tiếp tục tăng trưởng. Tuy nhiên, phía sau những con số khả quan là những thách thức về chi phí đầu vào, nguồn lao động, hàng rào kỹ thuật và sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ thị trường quốc tế. Điều này đòi hỏi sự chủ động thích ứng của doanh nghiệp (DN) cùng những giải pháp đồng hành từ cơ quan quản lý để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Xuất siêu cao nhưng chưa hết khó khăn

Theo số liệu của Thống kê tỉnh, 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Khánh Hòa đạt hơn 1,67 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 1,058 tỷ USD, nhập khẩu đạt 618,2 triệu USD. Đáng chú ý, cán cân thương mại tiếp tục duy trì mức xuất siêu gần 440 triệu USD, tương đương hơn 41% tổng kim ngạch xuất khẩu. Bức tranh chung cho thấy xuất khẩu vẫn là điểm sáng của nền kinh tế tỉnh. Một số ngành hàng chủ lực tiếp tục tăng trưởng khá như: Thủy sản đạt 398,9 triệu USD, tăng 23,42%; hàng dệt may đạt 92,9 triệu USD, tăng 27,67%; gỗ đạt 95,1 triệu USD, tăng 38,36% so với cùng kỳ năm trước.

Công nhân Công ty Cổ phần Thực phẩm Đại Thuận trong giờ sản xuất.

Tuy nhiên, đằng sau những con số tích cực đó là áp lực ngày càng lớn đối với cộng đồng DN xuất khẩu. Là DN hoạt động trong lĩnh vực chế biến thực phẩm xuất khẩu, Công ty Cổ phần Thực phẩm Đại Thuận (phường Bắc Nha Trang) đang xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường: Mỹ, Úc, Anh, Nhật Bản và mở rộng sang Mexico, Canada. 6 tháng đầu năm 2026, DN đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 2 triệu USD, phấn đấu cả năm đạt khoảng 7 triệu USD. Theo ông Nguyễn Xuân Quốc - Trưởng phòng Cung ứng và Điều vận, Công ty Cổ phần Thực phẩm Đại Thuận, tuy sản lượng xuất khẩu những tháng đầu năm cơ bản giữ ổn định so với cùng kỳ năm trước, nhưng doanh thu và lợi nhuận của DN vẫn giảm do chịu tác động từ chi phí đầu vào gia tăng và sức mua tại nhiều thị trường nhập khẩu chưa phục hồi như kỳ vọng. Khách hàng vẫn đặt hàng nhưng rất cân nhắc về giá. Trong khi đó, giá nguyên liệu, nhiên liệu và chi phí vận chuyển tăng khiến biên lợi nhuận của DN bị thu hẹp đáng kể.

Tương tự, lãnh đạo Công ty Cổ phần Thủy sản Thông Thuận Cam Ranh (Khu Công nghiệp Suối Dầu, xã Cam Lâm) cho biết, tuy hoạt động xuất khẩu vẫn duy trì tăng trưởng nhờ tập trung vào các sản phẩm chế biến sâu và giá trị gia tăng, song DN đang chịu áp lực lớn từ sự cạnh tranh về giá của các nước xuất khẩu tôm lớn như Ecuador, Ấn Độ. Bên cạnh đó, biến động chi phí nguyên liệu, lao động, logistics cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững tại các thị trường nhập khẩu cũng ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tình trạng này không phải cá biệt. Nhiều DN cho biết áp lực cạnh tranh về giá đang ngày càng gay gắt khi các quốc gia sản xuất lớn như Ecuador, Ấn Độ liên tục gia tăng thị phần trên thị trường thủy sản thế giới.

Tự tìm đường ra thị trường mới

Khó khăn từ thị trường truyền thống buộc DN phải thay đổi tư duy sản xuất và cách tiếp cận khách hàng. Thay vì phụ thuộc vào một số thị trường quen thuộc, Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại Hucafood (phường Bắc Nha Trang) đang đẩy mạnh mở rộng xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nga, Úc và chuẩn bị đưa sản phẩm vào thị trường Mỹ trong những tháng cuối năm. 6 tháng đầu năm 2026, DN đã sản xuất, tiêu thụ khoảng 300 tấn sản phẩm, phấn đấu cả năm đạt khoảng 700 tấn. Bên cạnh việc mở rộng thị trường, DN cũng chủ động tham gia các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới để tìm kiếm khách hàng mới. Ông Đào Văn Hiển - Trưởng phòng Kinh doanh Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại Hucafood cho biết, việc tham gia sàn thương mại điện tử Alibaba giúp DN tiếp cận trực tiếp khách hàng quốc tế, quảng bá thương hiệu và tìm kiếm đơn hàng với chi phí thấp hơn nhiều so với các phương thức xúc tiến truyền thống. Hiện DN đã xây dựng đầy đủ hệ thống thông tin sản phẩm, vận chuyển, kho bãi trên nền tảng số. Đây là xu hướng tất yếu nếu muốn mở rộng thị trường trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. 

Trong bối cảnh mới, khả năng thích ứng đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một tín hiệu tích cực khác là xu hướng chuyển dịch sang các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao đang được nhiều DN lựa chọn. Đây cũng là hướng đi phù hợp khi người tiêu dùng quốc tế ngày càng quan tâm đến chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững thay vì chỉ cạnh tranh về giá.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những yêu cầu ngày càng khắt khe. Các quy định về môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững hay các hàng rào kỹ thuật tại thị trường châu Âu, Mỹ, Nhật Bản liên tục được cập nhật, đòi hỏi DN phải đầu tư lớn về công nghệ, quản trị và nhân lực. Bên cạnh áp lực thị trường, câu chuyện lao động đang trở thành một trong những khó khăn chung của nhiều DN sản xuất, chế biến xuất khẩu trên địa bàn tỉnh. Hiện nay, xu hướng dịch chuyển lao động sang lĩnh vực du lịch và dịch vụ khiến các DN chế biến thực phẩm, thủy sản gặp khó trong tuyển dụng và giữ chân người lao động. Đây là vấn đề được nhiều DN phản ánh trong thời gian qua. Ngoài ra, DN cũng mong muốn được hỗ trợ nhiều hơn về thông tin thị trường, cảnh báo sớm các rào cản thương mại, cập nhật quy định nhập khẩu của các nước, kết nối với các nhà nhập khẩu lớn và tạo điều kiện tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế.

Ông Huỳnh Tấn Hải - Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết, bên cạnh việc theo dõi sát tình hình hoạt động của DN, ngành Công Thương sẽ tiếp tục đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối giao thương, hỗ trợ DN tiếp cận các thị trường mới thông qua hệ thống xúc tiến thương mại của Bộ Công Thương. Ngành sẽ tăng cường cung cấp thông tin thị trường, tổ chức các lớp tập huấn về xuất nhập khẩu, thương mại quốc tế; đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan để tháo gỡ những khó khăn về nguồn lao động và hoạt động sản xuất kinh doanh của DN. 

HÀN DẠ NGUYỆT